Mineralen Alert

Mineralen zijn een belangrijk onderdeel van de dagelijkse voeding van mens en dier. Met mineralen bedoel ik ook sporenelementen want dit zijn mineralen die in kleinere hoeveelheid net zo belangrijk zijn voor de gezondheid.

Via het voedsel dat groeit op de aardbodem krijgen we mineralen binnen en als we sterven geven we de ze uiteindelijk weer terug aan de aardbodem. We lenen de mineralen als het ware van onze aarde. “Van stof en tot stof zult gij wederkeren” is een veelzeggende spreuk die gaat over mineralen. Mineralen zijn dus letterlijk van levensbelang.

Mineralen gaan in ons lijf allerlei interacties aan. Een gezond dier beschikt dus over een breed spectrum aan mineralen om deze interacties mogelijk te maken. Het voeren van enkele mineralen geeft daarentegen sneller overschotten en tekorten op de mineralenbalans.

De mineralenbalans is niet statisch maar een interactief proces. 

Maar, er zitten tegenwoordig steeds minder mineralen in de bodem. Vooral onze zandbodems raken uitgeput. Biologen trekken aan de bel. Kleine vogelsoorten lijden grote verliezen. Eieren drogen in en als ze al uit komen breken de jonge vogels niet zelden hun pootjes. Een verstoorde mineralenbalans in de bodem betekent een verstoorde mineralenbalans in ons lijf. Wat is er aan de hand?

Op veel plaatsen worden belangrijke mineralen letterlijk uit de grond verdreven. Dit heeft met meerdere factoren te maken maar als het om de gezondheid van onze paarden gaat speelt weidebeheer een belangrijke rol. Om de mineralenbalans in onze bodems te waarborgen moeten wij het bodemleven koesteren.

Bodemleven is noodzakelijk:

  •  om de bodem gezond en luchtig te houden zodat water en lucht kan doordringen
  •  om mineralen opneembaar te maken voor de planten.

Wormen, insecten, bacterien en schimmels zorgen ervoor dat de resten van planten en dieren worden omgezet in mineralen in een door planten opneembare vorm, waarna ook de paarden toegang krijgen tot deze mineralen.

Wat gaat er mis?

  • Injecteren van meststoffen en gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn funest voor het bodemleven en daarmee dus ook voor de mineralenbalans in de bodem. Als mineralen al aanwezig zijn kunnen ze niet meer opgenomen worden omdat er geen bodemleven meer aanwezig is die de mineralen kan omzetten in een voor de planten opneembare vorm.
  • Door overbemesting wordt de grond zuurder. Veel planten en bodemleven zijn niet tegen een zure bodem bestand waardoor veel mineralen wegspoelen. Ook kunstmest is in veel gevallen verzurend.

Een breder spectrum aan mineralen kenmerkt zich door een breder spectrum leven. Leven in de bodem èn als gevolg daarvan, breder spectrum leven op de bodem. Oftewel biodiversiteit.

 
Een kruidenwei, rijk aan mineralen en rijk aan leven.
Geïnjecteerd grasland, arm aan mineralen en arm aan leven.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor meer informatie over het herstellen van de mineralenbalans zie ook de pagina mineralencheck of neem contact op met mij.

Voor meer informatie over mineralen, bodemleven en bodembeheer:

Roelke Posthumus en haar boeken:

Een Hoop Leven is echter alleen nog tweedehands te koop.
Goud voor Grond is een handzame kleine samenvatting van Een Hoop Leven.Dit kun je wel in de boekwinkel vinden
Over overbemesting kun je lezen in Heibel in de Polder dat eind 2018 uitkwam, dat ook in de boekwinkel ligt.

Marc Siepman

Zie voor meer informatie zijn website https://marcsiepman.nl/

Giftige kruiden

“It’s the dose that makes the poison”

Paracelsus (1493-1541)

Maar…wat is die giftige dosis bij kruiden…

(On)Kruiden zijn normaal gesproken voedzaam omdat ze veel mineralen bevatten. Mede doordat er bij menig paard tekorten ontstaan aan mineralen en dit uiteindelijk klachten geeft, is de uitwerking van kruiden vaak geneeskrachtig en knappen veel paarden in de zomer op als ze een kruidenwei tot hun beschikking hebben. Als de dosering van een kruid relatief hoog is (wat in hoeveelheid laag kan zijn maar in “werkzame” stof hoog) kunnen kruiden schadelijk/ziekmakend zijn. Dit geldt overigens voor alles, zelfs voor water.

De exacte dosering die bepaalt of een kruid giftig is hangt (onder andere) af van het kruid en het paard.

De kruiden die in relatief lage dosering giftig zijn, groeien vaak ook maar in “lage dosering” op de wei. Kruiden waar de meeste paarden goed mee om kunnen gaan groeien en bloeien vaak (niet altijd) met velen tegelijk op het weiland. Kruiden die in bepaalde periodes heel voedzaam zijn, groeien en bloeien vaak ook in die zelfde periodes. Bovendien groeien er vaak verschillende kruiden in dezelfde periode naast elkaar die elkaar ook goed aanvullen. Brandnetel en weegbree bijvoorbeeld, groeien vaak in elkaars buurt. Ik heb ooit een paard gezien die na het rollen in de brandnetels een allergische reactie teniet deed door zich vol te stoppen met weegbree. Een ander paard had een allergische reactie opgedaan, die mogelijk het gevolg was van de eikenprocessierups en zich uitte in gezwollen ontstoken slijmvliezen. Nadat de dierenarts ter plaatse was geweest om de zwelling te verhelpen, wat nodig was omdat het paard niet meer kon eten en drinken, kreeg het paard toegang tot een kruidenwei. Als eerste at zij alle kopjes van de kamille die “toevallig” net in bloei stond. Kamille met haar ontstekingsremmende werking bleek een weldaad voor dit paard, ze knapte er zienderogen van op. In de natuur lijkt alles met voorbedachte rade te groeien en te bloeien…

Kazuo tussen de kamille

Als een paard intuïtief goed kan aanvoelen/waarnemen wat hij nodig heeft is de kans klein dat hij het slecht doet op een kruidenwei. Integendeel. Deze paarden blaken in de zomer (meestal) van gezondheid.

Bij sommige paarden gaat het selecteren van een eigen vers kruidenmenu minder goed. Dit kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld:

* minder goed werkende zintuigen

* te klein voedselaanbod (honger)

* te éénzijdig voedselaanbod (bij-gebrek-aan-beter-eten)

* karakter, bijvoorbeeld

– alles gewoon een x geprobeerd willen hebben

– denken/gewend zijn dat alles wat onder hun mond verschijnt lekker is

– bang zijn dat als zij het niet snel op eten de andere paarden het opeten

Voldoende- en goede voeding die past bij de diersoort, het individu en de periode, zorgt voor een goede vertering waardoor het maagdarmkanaal beter kan omgaan met een tijdelijk groot voedselaanbod, bijvoorbeeld eikels in de herfst. Ik heb een bosstrook met 94 eiken langs mijn wei en ik heb nog geen gezondheidsklachten bij mijn paarden gezien die het gevolg waren van het eten van groene (of bruine) eikels. 

Wij mensen hebben het voorrecht dat we kunnen overgeven waardoor de gevolgen van voedselvergiftiging vaak beperkt blijven tot- en/of afgezwakt worden door braken. Paarden hebben dit geluk niet. Als het paard iets verkeerd heeft gegeten is er geen weg meer terug en moet het voedsel door het hele spijsverteringssysteem wat soms een paar dagen kan duren. Paarden hebben dan weer wel het geluk dat zij in de regel beter kunnen aanvoelen/waarnemen of en wanneer voedsel schadelijk is dan dat wij dat kunnen.

In de praktijk levert dit wel eens merkwaardige zeldzaamheden op. Paarden die een hap nemen van een giftig kruid en vrolijk verder leven terwijl het gemiddelde paard in Nederland dit kruid niet kan verdragen. Mogelijk zit er iets in deze planten wat deze paarden op het moment dat ze er een hap van nemen, meer goed doet dan dat de giftige stoffen deze specifieke paarden op dat moment kwaad kunnen doen.

Mijn conclusie luidt daarom: giftigheid is betrekkelijk. Wat voor het ene dier schadelijk is is niet altijd voor ieder dier schadelijk. Dat maakt natuurgeneeskunde zo’n ontzettend boeiend vak.

Lang leve de kruidenwei

De periode april/mei tot september/oktober is de ideale periode om de gezondheid van je paard een zet(je) in de goede richting te geven.
– De temperaturen zijn gestegen
– Het daglicht en het aantal zon-uren neemt toe
– Last but not least, de paarden kunnen de (kruiden)wei weer op

Ik ben ieder jaar gezegend met een schitterende kruidenwei. In april is die nog wat groen, in mei gaat geel overheersen en in juni wordt het een mooi schilderij met roze witte gele en paarse bloemen. Ook staan er verschillende struiken/hagen en bomen bij mij in de wei die geschikt zijn om door de paarden gesnoeid te worden.

Heel veel voedingsstoffen zitten er in de zomer in de kruidenwei vanwege de enorme diversiteit aan kleuren en structuren. Hoe diverser het landschap (hoogteverschillen, water, droog, schaduwrijk, zonrijk, etc.) en hoe diverser de grondsoorten (klei, zand, loss) hoe waardevoller de kruidenwei want hoe groter de diversiteit. Zowel bomen struiken als planten bevatten een breed scala aan voedingsstoffen en een verscheidenheid aan structuur. Ieder moment van de dag en nacht en met ieder veranderend weertype is een kruid fysiologisch en energetisch net weer even anders. Iedere maand groeien en bloeien er ook weer andere kruiden waardoor ook voedingsstoffen weer veranderen. De kruidenwei is een supermarkt en apotheek tegelijk. Veel paarden weten instinctief wat ze nodig hebben als het aanbod maar divers is en als ze maar de kans krijgen te kunnen kiezen uit dat wat ze kennen. Dat zijn dus nìet de bloemen bomen of struiken die in een gemiddelde voor-/achtertuin staan, maar in de regel wel dat wat bij ons in de vrije natuur en inmiddels ook bij mij in de wei groeit.

Honger is uiteraard een minder goede raadgever. Ook zijn er altijd individuen die alles een keer geproefd willen hebben of beschikken over een minder goed functionerend onderscheidingsvermogen/zintuigen. Zie ook mijn blog over giftige kruiden.

Maar, als het om verse kruiden gaat die bij ons in de vrije natuur op de open vlaktes voorkomen dan is de tolerantiegraad voor ons gedomesticeerde paard in de meeste gevallen buitengewoon hoog en is het inschattingsvermogen bij onze gedomesticeerde paarden in de meeste gevallen buitengewoon goed.

Een kruidenwei is betrekkelijk eenvoudig te realiseren. De sleutel tot een schitterende kruidenwei betekent in veel gevallen: rust. Veel weilanden zijn immers groen, met soms maar enkele grassoorten. Intensief bemesten gaat hier meestal aan vooraf. Geen enkel kruid zal zich op een groene wei (langdurig) kunnen vestigen want anders hadden ze er al gestaan. Je krijgt waar de grond geschikt voor is, een cadeautje van moeder natuur. Kruidenmengsels op een intensief bemest weiland inzaaien heeft dan ook niet veel zin, die grond is te zuur. Veel kruiden willen licht zure grond. In veel gevallen betekent dat ‘laat de wei met rust en de kruiden komen vanzelf naar je toe’. Kruiden worden niet voor niks vaak “onkruid” genoemd. Ze laten zich vanzelf zien zodra de grond geschikt is. Het zaad kan al jaren in de grond liggen te wachten tot het moment om te ontkiemen is aangebroken. Bemest daarom niet volgens een jaarlijks schema, maar aan de hand van wat er groeit en bloeit op de wei. Om het jaar een laagje compost uitrijden is in veel gevallen voldoende om aantrekkelijk te blijven voor de meeste wilde kruiden en net niet arm genoeg om (erg) aantrekkelijk te worden voor jacobskruiskruid. 

Wat ook helpt om een kruidenwei in tact te houden is niet alle wei voor 21 juni aan de paarden te geven. Daar waar de paarden pas na 21 juni voor het eerst de wei op gaan zal de wei sterker zijn en na begrazing sneller herstellen. De bodem zal voor 21juni gevoed worden met plantmateriaal wat voor die tijd al is afgestorven en de paarden zullen het minder kort afgrazen waardoor de bodem na begrazen weer sneller herstelt. Ook zullen er dichtere graszoden ontstaan wat ook weer fijn is ter voorkoming van jacobskruiskruid.

Dit groeit er zoal bij mij op de kruidenwei

Mei 2016      

Juni 2016   

Juli 2016     

Onder andere: fluitekruid, duizendblad, muur, winde, groot hoefblad, madeliefje, weegbree, akkermelkdistels, heermoes, hazepootjes, kamille, perzikkruid, herderstasjes, bramenstruiken, rode klaver, witte klaver, hopklaver, zuring, paardenbloem, robertskruid, ooievaarsbekje, duizendblad, wikke,serradella, brandnetel, st janskruid, kleefkruid, biggenkruid, grasklokje, melganzevoet, vlas, paarse dovenetel, canadese fijnstraal, vergeet-me-nietje, zandblauwtje, beemdkroon, akkerkool en zo af en toe een verdwaalde klaproos, korenbloem, zonnebloem, grasklokje, margriet en akker-/mariadistel (althans, haar rozet. De rest van de mariadistel krijgt de kans niet.) Daar doorheen groeien nog allerlei verschillende gassoorten.

Takkenvoer

Boombladeren en takken uit onze schitterende natuurbossen zijn erg populair bij paarden. De harde sterke structuur van bladnerven, takken en bast zijn voor veel paarden een welkome aanvulling net als het scala aan voedingsstoffen. Ook ik struin de bossen af nadat het gestormd heeft/de gemeente snoeiwerkzaamheden heeft verricht, of als menig naaldboom is gezwicht onder het gewicht van de sneeuw.

Een afgewaaide wilgentak na een voorjaarsstorm

Bij het verzamelen van takken/bladeren voor de paarden, let erop:

– dat de takken enigszins vers/levend zijn. Dan zijn de takken nog vrij van micro organismen en insecten die in het bos thuis horen en niet op een wei/stal. Bovendien zijn de takken juist vers voedzaam voor onze paarden.
– er niet teveel zand aan de takken en bladeren zit in verband met het risico op zandkoliek
– dat er op takken van de eik geen spinsels zitten en/of er veel bladeren zijn aangegeten door rupsen in verband met de eikenprocessierups.
– dat je gebieden kiest waar niet al teveel honden worden uitgelaten
– neem géén takkenmateriaal mee dat in varens/vingerhoedskruid heeft gelegen
– in het bos wordt regelmatig illegaal snoeiafval gestort, dit is in de regel nìet geschikt voor paarden.
– géén takken van sparren en géén takken van acacia voor de paarden
– esdoorn voor de zekerheid in het najaar vermijden

De afgebroken/gesnoeide takken waar ik mijn paarden geregeld blij mee maak zijn:

Mijn paarden doen zich tegoed aan een afgewaaide tak van een populier

– eik
– beuk
– iep
– populier
– esdoorn
– wilg
– berk
– linde
– hazelaar
– lariks
– els
– tamme kastanje

Wel ben ik altijd voorzichtig met takken als er jonge (vaak groene) vruchten aan groeien.

Als de bladeren zijn opgegeten, laat dan de takken gerust nog wat langer in de wei liggen (niet in de modder) want in veel gevallen komt de bast ook nog aan de beurt.

Voer voor de maag

Koliek door maagpijn is niet uitzonderlijk maar in de meeste gevallen wel relatief eenvoudig te voorkomen. Voeding speelt hierbij een belangrijke rol.

De paardenmaag is in een aantal opzichten bijzonder. Paarden maken 24 uur per dag maagzuur aan. Wij maken pas maagzuur aan als we geconfronteerd worden met eten. We willen gaan eten en de maag wordt alvast voorbereid op wat er komen gaat. De paardenmaag wordt 24 uur per dag voorbereid op wat er komen gaat. Om deze reden is het dus belangrijk dat er ook altijd ruwvoer in de maag aanwezig is zodat het maagzuur ook iets te doen heeft. Indien de maag leeg is zal het maagzuur zijn eigen maagwand gaan verteren waardoor maagzweren kunnen ontstaan. Dit aantasten van de maagwand is één van de oorzaken voor koliek.

-Het is dus belangrijk dat de momenten tussen het voeren door zo kort mogelijk duren. Zes uur is het absolute maximum. Een continue aanbod van ruwvoer (hooi) zou ideaal zijn maar is voor paarden die snel dik worden vaak minder ideaal. Het hooi aanbieden in een slowfeeder met mazen van 3cm is dan een optie. Ook kan het interessant zijn te onderzoeken waardoor bijvoorbeeld verzadiging uitblijft. Slowfeeders met roosters kunnen schade aan het gebit veroorzaken, daarom geef ik de voorkeur aan een hooinet met mazen van 3cm om de periode tussen de voermomenten te overbruggen.

– Ook is het belangrijk je paard niet aan het werk te zetten zonder dat er iets van ruwvoer in zijn buik zit. De bovenkant van zijn maag bevat namelijk geen enkele bescherming tegen het maagzuur. Zonder maagvullling in de vorm van ruwvoer gaat het maagzuur spetteren als je hem aan het werk zet. Veel maagzweren aan de bovenkant van de maag ontstaan doordat een paard aan het werk wordt gezet met een lege maag.

– Geef krachtvoer nooit op een lege maag. Voer altijd eerst ruwvoer. Als een paard hooi eet maakt hij veel speeksel aan. Het speeksel maakt de zuurgraad in de maag minder zuur waardoor de maag beter beschermd is tegen het zuurmakende krachtvoer. Paarden met problemen in de maag zullen daarom vaak “morsen’ met hun krachtvoer en/of voernijd hebben want ze vinden het voer lekker maar het doet ook wel zeer in de maag.

– Water heeft dezelfde uitwerking als speeksel op de zuurgraad. Veel paarden vinden het daarom fijn het hooi te mogen soppen.

– We weten dat het spijsverteringskanaal van paarden reageert op stress. Op veel (m.n. grote) stallen is er veel stress rondom voermomenten. Het loont de moeite om te kijken hoe je het stressniveau bij de paarden op deze momenten zo laag mogelijk kan houden en de stressmomenten zo kort mogelijk kan laten duren om schade aan het maagdarmkanaal zoveel mogelijk te voorkomen.

Een natuurlijke slowfeeder. Het hooi is relatief eenvoudig te bereiken en daardoor toch nog vrij snel op. Wel biedt het strippen van de bast ook het nodige tijdverdrijf, maagvulling en voeding. Let op: Niet alle takken zijn geschikt en voer dit niet op nat zand. (Zie ook  ‘takkenvoer‘ )

3 hoeraatjes voor iedere scheet

 

Trots liep ik de wei in om m’n paarden hun bosje vers geknipt riet te serveren. Kazuo pakte maar 1 stengeltje riet, at deze met lange tanden en ging staan  schrapen…‘Ownee, koliek!’ Ik belde de dierenarts en schoof aan bij Kas, die inmiddels was gaan liggen. Ook m’n altijd heel betrokken merrie Noha schoof aan. Kazuo leek snel achteruit te gaan, kreunen, tanden bloot, ik belde nog eens met het vriendelijk doch dringende verzoek haast te maken. Gelukkig bleken de hulptroepen onderweg.

Noha, m’n andere paard, was er al. Haar hoofd hing over Kazuo heen. Ze bleef gapen, ze leek wel in trance, zo kalm, zo gericht, hier was iets gaande op energetisch niveau waar geen therapie tegenop kan, ik durfde haar niet te storen…Toch waren mijn zorgen inmiddels gestegen tot op het niveau dat ik het nodig vond Kazuo op het hart te drukken nog een lange tijd bij ons te blijven. Ik kon het niet laten mijn woorden kracht bij te zetten door zijn hoofd te aaien. Toen Kas z’n hoofd weg draaide omdat hij niet van dat sentimentele gedoe houdt,  richtte ik mij maar tot mijn telefoon. Immers, gedeelde smart is halve smart. Noha had hier duidelijk een andere mening over, die vond dat mijn kniezen nu wel lang genoeg had geduurd. Ze bleef me maar omver duwen wanneer ik mij tot mijn telefoon wilde richten. De volhardende Noha. Toen ik naar haar keek kreeg ik hoop. Ze had gelijk, ik heb kennis en ben gezegend met een paar bijzondere handen, en nu is toch wel “het moment” (daarmee) iets te doen…Ik boog me nu ook over Kazuo heen en begon lange rustige strijkingen te maken van voor naar achter over zijn lichaam. Ik begon op de niet pijnlijke rug waar mijn handen altijd worden gewaardeerd, en langzaam zakte ik af naar de pijnlijke buik. Ik vertrouwde erop dat als deze strijkingen niet heilzaam zouden zijn, Kazuo (of bijdehante Noha) het wel zouden aangeven. Soms liet ik even instinctief mijn handen rusten op zijn buik, maar meestal waren het strijkingen, ik wilde immers de energie laten stromen. Kazuo onderging de behandeling rustig en ook Noha leek tevreden. Enige minuten later had Kazuo weer de kracht overeind te komen. Ik schrok van de zweetplekken aan de andere kant, maar wat was ik blij dat hij weer stond. Op zijn gemakje liep hij de stal in om in de schaduw te gaan staan. Hij was duidelijk nog niet helemaal hersteld, maar stond in ieder geval relatief ontspannen op rust op het moment dat de dierenarts ons kwam vergezellen.

Kazuo had gas in z’n darmen. Er volgde een paar aangename wandelingen verspreid over de dag, met geregeld tempowisselingen om zijn darmen te laten ‘schudden’ zodat het gas kan ontsnappen. Iedere scheet was een hoeraatje waard.

Koliek blijft altijd spannend. Bij Kazuo hadden we geluk dat we er zo snel bij waren. Zaten de darmen vol gas dan loopt je het risico dat ze gaan draaien (lucht stijgt op). Waarschuw bij een vermoeden van koliek altijd de dierenarts en ga samen met hem/haar op zoek naar de oorzaak/oorzaken. Hoe eerder de dierenarts er is, hoe groter de kans op herstel.

Met natuurgeneeskunde kun je na afloop aan de gang om bijvoorbeeld de darmflora te herstellen .

Met de groeten van Kazuo, hier weer in helemaal in zijn nopjes.