Voer voor de maag

Koliek door maagpijn is niet uitzonderlijk maar in de meeste gevallen wel relatief eenvoudig te voorkomen. Voeding speelt hierbij een belangrijke rol.

De paardenmaag is in een aantal opzichten bijzonder. Paarden maken 24 uur per dag maagzuur aan. Wij maken pas maagzuur aan als we geconfronteerd worden met eten. We willen gaan eten en de maag wordt alvast voorbereid op wat er komen gaat. De paardenmaag wordt 24 uur per dag voorbereid op wat er komen gaat. Om deze reden is het dus belangrijk dat er ook altijd ruwvoer in de maag aanwezig is zodat het maagzuur ook iets te doen heeft. Indien de maag leeg is zal het maagzuur zijn eigen maagwand gaan verteren waardoor maagzweren kunnen ontstaan. Dit aantasten van de maagwand is één van de oorzaken voor koliek.

-Het is dus belangrijk dat de momenten tussen het voeren door zo kort mogelijk duren. Zes uur is het absolute maximum. Een continue aanbod van ruwvoer (hooi) zou ideaal zijn maar is voor paarden die snel dik worden vaak minder ideaal. Het hooi aanbieden in een slowfeeder met mazen van 3cm is dan een optie. Ook kan het interessant zijn te onderzoeken waardoor bijvoorbeeld verzadiging uitblijft. Slowfeeders met roosters kunnen schade aan het gebit veroorzaken, daarom geef ik de voorkeur aan een hooinet met mazen van 3cm om de periode tussen de voermomenten te overbruggen.

– Ook is het belangrijk je paard niet aan het werk te zetten zonder dat er iets van ruwvoer in zijn buik zit. De bovenkant van zijn maag bevat namelijk geen enkele bescherming tegen het maagzuur. Zonder maagvullling in de vorm van ruwvoer gaat het maagzuur spetteren als je hem aan het werk zet. Veel maagzweren aan de bovenkant van de maag ontstaan doordat een paard aan het werk wordt gezet met een lege maag.

– Geef krachtvoer nooit op een lege maag. Voer altijd eerst ruwvoer. Als een paard hooi eet maakt hij veel speeksel aan. Het speeksel maakt de zuurgraad in de maag minder zuur waardoor de maag beter beschermd is tegen het zuurmakende krachtvoer. Paarden met problemen in de maag zullen daarom vaak “morsen’ met hun krachtvoer en/of voernijd hebben want ze vinden het voer lekker maar het doet ook wel zeer in de maag.

– Water heeft dezelfde uitwerking als speeksel op de zuurgraad. Veel paarden vinden het daarom fijn het hooi te mogen soppen.

– We weten dat het spijsverteringskanaal van paarden reageert op stress. Op veel (m.n. grote) stallen is er veel stress rondom voermomenten. Het loont de moeite om te kijken hoe je het stressniveau bij de paarden op deze momenten zo laag mogelijk kan houden en de stressmomenten zo kort mogelijk kan laten duren om schade aan het maagdarmkanaal zoveel mogelijk te voorkomen.

Een natuurlijke slowfeeder. Het hooi is relatief eenvoudig te bereiken en daardoor toch nog vrij snel op. Wel biedt het strippen van de bast ook het nodige tijdverdrijf, maagvulling en voeding. Let op: Niet alle takken zijn geschikt en voer dit niet op nat zand. (Zie ook  ‘takkenvoer‘ )

Kauwen en likken tijdens training

Kauwen en likken tijdens de training is in veel gevallen een stressreactie.

Bij verschillende trainingsmethoden wordt het paard de volte op gestuurd. Soms wordt hierbij de druk vrij hoog opgevoerd. Als je een paard in zijn eentje voortdurend van je wegjaagt in een kleine ruimte/op de volte, staat het paard onder invloed van stress. Hoe fanatieker dit wegjagen en/of hoe gevoeliger/onzekerder en/of overrompeld het paard, hoe hoger de opbouw van stress. Zo’n stressreactie is niet alleen een lichamelijk maar ook een mentaal en emotioneel proces. Het goede nieuws is, je reflexen zijn uitmuntend en je snelheid en kracht ook. Het slechte nieuws is, je  bloedvaten vernauwen, je bloeddruk stijgt, stresshormonen bemoeien zich met de stofwisseling en je kan niet meer normaal nadenken. Zenuwen die betrokken zijn bij een stressreactie zijn niet dezelfde zenuwen die de speekselklieren aansturen waardoor de mond droog wordt op het moment dat het paard stress ervaart. Pas wanneer de acute stress afneemt is het paard minder gericht op wat er om hem heen gebeurt waardoor hij zich  bewust wordt van zijn droge mond. Het paard zal zijn droge mond bevochtigen door de mond te bewegen en daarmee speekselklieren te activeren en spanning los te laten. Kauwen en likken tijdens de training is dus eigenlijk een reactie die ontstaat direct ná stress. 

Leren (z)onder stress

 

Je haalt het meeste rendement uit de training als het paard ontspannen de training in gaat en ontspannen blijft gedurende de training. Op deze manier kan het paard “zijn hoofd erbij houden” en dus ook goed leren.

Als je een onzeker (vaak jong en/of onervaren paard) aan het trainen bent en hij wordt onrustig of bang is het zinvol zijn zorgen serieus te nemen en er iets mee te doen om erger te voorkomen. Houd je paard in beweging zodat hij in de beweging zijn spanning af kan voeren maar werk wel naar ontspanning toe zodat je het contact met het paard niet verliest. Hoe precies dat verschilt per paard, per begeleider en per situatie. Voor sommige paarden zal het zinnig zijn het paard kalmerend toe te spreken en iets dichter bij je te laten komen omdat hij je steun nodig heeft. Een ander paard of een andere situatie kan vragen om een meer bemoedigend ‘kom op joh, niks aan de hand’.

“As soon as you trust yourself you will know how to live”

(Johann Wolfgang von Goethe).

Een onzeker paard mag groeien in zijn zelfvertrouwen en het is onze taak hem daarin te begeleiden. Dit doe je meestal niet door hem het zelf uit te laten zoeken of hem verder van je weg te sturen, hierdoor wordt zijn onrust/angst in veel gevallen juist gevoed. Een onzeker paard mag leren vertrouwen. Vertrouwen op zichzelf en vertrouwen op ons. Om te leren vertrouwen moet een paard vertrouwen kunnen ervaren. We weten nu dat ervaren betekent rust bewaren, immers een gestrest paard leert niks. Om vertrouwen te kunnen ervaren moeten wij het paard vertrouwen aanbieden. Dit kan door zelf geduld en vertrouwen uit te stralen en oefeningen aan te bieden waarmee we zijn vertrouwen (lees: zijn persoonlijk succes) in de training vergroten.

Er is niets zo mooi als een meewerkend en meedenkend paard maar hiervoor is hersenactiviteit en zelfbewustzijn nodig. Deze functioneren en ontwikkelen zich vooral in rust.